Poleconomix: Θεωρείτε ότι οι μεταρρυθμίσεις που σήμερα προωθούνται στη δημόσια διοίκηση συμβάλλουν στην ανάταξη των αναπτυξιακών δυνατοτήτων της χώρας μας;
Χαράλαμπος Χρυσανθάκης: Αφού σας ευχαριστήσω για τη φιλοξενία, θα ήθελα να μου επιτρέψετε να σημειώσω τα ακόλουθα. Η ελληνική δημόσια διοίκηση χρήζει μεταρρυθμίσεων τόσο σε νομικό – οργανωτικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο νοοτροπίας (διοικητικής κουλτούρας). Οι προωθούμενες μεταρρυθμίσεις μπορούν να συμβάλλουν στον διοικητικό εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη της χώρας μας. Πλην όμως απαιτείται προηγουμένως προσεκτική μελέτη του προβλήματος, επαρκής διοικητικός σχεδιασμός καθώς και διαμόρφωση κατάλληλης υποδομής, η οποία θα υποδεχθεί το υιοθετούμενο θεσμικό πλαίσιο.
Poleconomix: Μια από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις που προώθησε η κυβέρνηση ήταν το σχέδιο Καλλικράτης στην τοπική αυτοδιοίκηση. Πιστεύετε ότι μεταρρυθμίσεις τύπου Καλλικράτη θα πρέπει να εφαρμοστούν και σε άλλους τομείς της δημόσιας διοίκησης;
Χαράλαμπος Χρυσανθάκης: Πράγματι, το σχέδιο «Καλλικράτης» και ο Ν. 3852/2010 συνιστούν τομή στη διοικητική οργάνωση του κράτους. Προσωπικά είμαι επιφυλακτικός ως προς την αθρόα μεταφορά αρμοδιοτήτων στην τοπική αυτοδιοίκηση, πριν αυτή οργανωθεί κατάλληλα, ώστε να μπορεί να τις φέρει σε πέρας με αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα. Αντιθέτως, η επιλογή δημιουργίας μεγαλύτερων διοικητικών ενοτήτων, νομίζω ότι κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, αφού προηγουμένως όμως δημιουργηθεί η κατάλληλη οργανωτική και στελεχιακή υποδομή. Μεγαλύτερες διοικητικές ενότητες τόσο κρατικές όσο και αυτοδιοικητικές μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικότερα. Εξάλλου, ανάλογες μεταρρυθμίσεις μπορούν να υιοθετηθούν και σε άλλους τομείς της δημόσιας διοίκησης, αλλά αφού προηγηθεί προσεκτική μελέτη και επαρκής οργανωτική προετοιμασία (δημιουργία κατάλληλων δομών). Όπως είναι ευνόητο, οι υφιστάμενες κοινωνικές, γεωοικονομικές και συγκοινωνιακές συνθήκες θα πρέπει να λαμβάνονται ιδιαιτέρως υπόψη, όπως άλλωστε προβλέπει το Σύνταγμα (άρθρο 101 παρ.2 Συντ.), καθιερώνοντας ένα κανόνα γενικής ισχύος.
Poleconomix: Σύμφωνα με στοιχεία της οργάνωσης Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς, παρά το γεγονός ότι η διαφθορά στην Ελλάδα μειώθηκε το 2010, παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Πού αποδίδετε το συγκεκριμένο πρόβλημα και πώς θα μπορούσε να εξαλειφθεί;
Χαράλαμπος Χρυσανθάκης: Η διαφθορά συνιστά χρόνιο πρόβλημα της Πολιτείας, αν και όχι αμιγώς ελληνικό. Για την αντιμετώπισή του καταβάλλεται αξιοπρόσεκτη προσπάθεια, με την εντατικοποίηση των πάσης φύσεως μορφών ελέγχων. Ωστόσο, το πρόβλημα αυτό μπορεί να περιοριστεί μόνο αν προηγηθεί συστηματική, επίμονη και μακρόχρονη εκπαίδευση της παρούσας και, ιδίως, των μελλοντικών γενεών.
Poleconomix: Ως πρόεδρος του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, ενός τμήματος με διεπιστημονικά χαρακτηριστικά, ποια θεωρείτε πως πρέπει να είναι η θέση του μαθήματος της μακροοικονομικής θεωρίας στο πρόγραμμα σπουδών, με έμφαση στη σχέση και τις πιθανές συνέργειές του με άλλα μαθήματα;
Χαράλαμπος Χρυσανθάκης: Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του Τμήματός μας είναι η διεπιστημονικότητα, μια διεπιστημονικότητα που «εκπαιδεύει», ανοίγει νέους ορίζοντες, υποδεικνύοντας την πολυφωνία και τη συνεργασία ως τη μόνη μέθοδο επιτυχημένης προσέγγισης των επιστημονικών προβλημάτων. Η μακροοικονομική θεωρία κατέχει κεντρική θέση στην πιο πάνω προβληματική. Η οικονομική σταθεροποίηση και ανάπτυξη, η ανεργία, ο πληθωρισμός, το δημοσιονομικό έλλειμμα, ο μισθός και η παραγωγικότητα, συνιστούν κεντρικής σημασίας παραμέτρους κατά τη μελέτη του «πολιτικού φαινομένου». Τα ζητήματα αυτά όμως προσεγγίζονται και από το δίκαιο, τη διοικητική και την πολιτική επιστήμη όπως και την κοινωνική πολιτική. Επομένως, μία διεπιστημονική προσέγγιση μέσω της συνεργασίας των διδασκόντων των επιμέρους μαθημάτων είναι ιδιαιτέρως χρήσιμη και οπωσδήποτε ευπρόσδεκτη.
Poleconomix: Οι απόφοιτοι του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα επαγγελματικής αποκατάστασης, ιδίως συναφούς με τις γνώσεις που αποκτούν. Πού οφείλεται το συγκεκριμένο πρόβλημα;
Χαράλαμπος Χρυσανθάκης: Είναι γεγονός ότι το σύνολο σχεδόν των αποφοίτων των Α.Ε.Ι. της χώρας αντιμετωπίζει οξύ πρόβλημα επαγγελματικής αποκατάστασης. Όσον αφορά τους αποφοίτους του Τμήματός μας το πρόβλημα συνδέεται με τις μάλλον περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης που προσφέρει ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας. Από την άλλη πλευρά όμως, η εκπαίδευση που παρέχεται επιτρέπει αφενός την περαιτέρω εξειδίκευση στους επιμέρους τομείς της πολιτικής επιστήμης και αφετέρου τον ευχερή μετασχηματισμό – αναπροσανατολισμό μέσω μεταπτυχιακών σπουδών και σε άλλες επιστημονικές – επαγγελματικές εξειδικεύσεις.
Poleconomix: Θεωρείτε ότι οι μεταρρυθμίσεις που έχει εξαγγείλει το Υπουργείο Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των χρόνιων προβλημάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης;
Χαράλαμπος Χρυσανθάκης: Δεν είναι ευχερές να διατυπωθεί, κατ’ ελάχιστον ασφαλής γνώμη εωσότου οι σχετικές εξαγγελίες συγκεκριμενοποιηθούν στο κείμενο σχεδίου νόμου. Εκείνο που πρέπει να υπογραμμιστεί είναι ότι σε κάθε περίπτωση οι σχετικώς καταρτισθησόμενες διατάξεις θα πρέπει να είναι απολύτως εναρμονισμένες με τις συνταγματικές επιταγές για το αυτοδιοίκητο των Α.Ε.Ι. καθώς και (για) το δημόσιο λειτούργημα που ασκείται μέσω αυτών.
Ο Χαράλαμπος Χρυσανθάκης είναι καθηγητής διοικητικού δικαίου και πρόεδρος του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.