Οι δισταγμοί της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Οι προσδοκίες για μία (ακόμη) επιθετική, συνάμα και ασυνήθιστη παρέμβαση της ΕΚΤ έναντι του αυξημένου κινδύνου αντιπληθωρισμού στην ευρωζώνη, έχουν, ήδη, σχεδόν προεξοφληθεί – οι επιτυχείς εκδόσεις ομολόγων και οι αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου από τις τράπεζες της Ευρωπαϊκής περιφέρειας (βεβαίως και της Ελλάδας) υποδηλώνουν, άλλωστε, την αναζήτηση αποδόσεων σε περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων (που προσδοκάται πως θα υποχωρήσουν κι άλλο). Είναι γεγονός ότι η ίδια η ΕΚΤ (δια στόματος του Μάριο Ντράγκι) έχει πριν κάμποσο καιρό προϊδεάσει τις αγορές και τις κυβερνήσεις, για την ακρίβεια έχει προαναγγείλει την παρέμβασή της, χωρίς ωστόσο να έχει επισήμως προσδιορίσει τα εργαλεία και το μέγεθός της. Είναι επίσης γεγονός, όμως, πως μέχρι σήμερα έχει διστάσει να λάβει συγκεκριμένες αποφάσεις – αν και τώρα θεωρείται βέβαιο πως αυτό θα συμβεί στην συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου.

Οι μέχρι τώρα δισταγμοί της ΕΚΤ – που κατά την άποψη ορισμένων θα αποδειχθούν επιζήμιοι – ίσως οφείλονται πολύ δευτερευόντως στην αβεβαιότητα των εκτιμήσεων περί τον κίνδυνο του αποπληθωρισμού (μολονότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη έχει ήδη φθάσει στο 0,5%, απέχοντας πολύ από το επιθυμητό επίπεδο του 2%) και, κατ’ επέκταση, ίσως ελάχιστα αντανακλούν την παραδοσιακώς συντηρητική αντίληψή της (ιδίως την αντίληψη της γερμανικής κεντρικής τράπεζας). Ίσως, οι δισταγμοί της ΕΚΤ εκφράζουν, κατά μείζονα λόγο, τις εύλογες επιφυλάξεις της για την αποδοτικότητα της προσδοκώμενης παρέμβασής της (ενδεχομένως υπό την μορφή του αρνητικού επιτοκίου και της διευκόλυνσης του δανεισμού μικρομεσαίων επιχειρήσεων). Το εύλογο των επιφυλάξεων της ΕΚΤ ανάγεται, πιθανότατα, σε τρεις, κυρίως, παράγοντες. Πρώτον, το μερίδιο των μη εξυπηρετούμενων δανείων στους ισολογισμούς των τραπεζών της περιφέρειας (κυρίως των ελληνικών τραπεζών) είναι υψηλό, ενώ υψηλή είναι, επίσης, η κατοχή τους κυβερνητικών ομολόγων, από κοινού υποκινώντας αυξημένη αποστροφή κινδύνων. Δεύτερον, η ζήτηση για (δάνεια και) επενδύσεις είναι ισχνή και η τάση απομόχλευσης από τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά παραμένει ισχυρή – από κοινού αντανακλώντας και, ταυτοχρόνως, προκαλώντας την τάση αναιμικής ανάκαμψης στην ευρωζώνη (στην περιφέρεια και όχι μόνο). Τρίτον, η επίδραση των προσδοκώμενων αποφάσεων στην συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ είναι, εν πολλοίς, απρόβλεπτη και η επιθυμητή υποχώρησή της εξαρτάται, πιθανώς, από τις (προσδοκώμενες αντίθετης κατεύθυνσης από εκείνες της ΕΚΤ) αποφάσεις της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ποιος είναι αυτός που όριζε ως πληκτικό το έργο του κεντρικού τραπεζίτη; Τελικώς έπεσε πολύ έξω. (Απάντηση: Ο Sir Mervyn King, πρώην Διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας).

N.K.