Χοσέ Εμίλιο Πατσέκο, 2010, Εσχάτη προδοσία, μετάφραση: Γιώργος Ρούβαλης, Αθήνα: Ηριδανός, σελ.111.
Ο Χοσέ Εμιλιο Πατσέκο θεωρείται ένας από τους σπουδαιότερους συγγραφείς της Λατινικής Αμερικής και της ισπανόφωνης λογοτεχνίας. Θαυμαστής της κλασσικής Ελλάδας που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο έργο του, παρομοιάζεται από πολλούς μελετητές με τον μεγάλο μεξικανό ουμανιστή Alfonso Reyes. Έχει μεταφράσει ποιήματα του Σεφέρη και του Καβάφη και τρέφοντας μεγάλο θαυμασμό για τους προσωκρατικούς φιλοσόφους δανείζεται από τον Ηράκλειτο το στοιχείο της φωτιάς για την προσωπική του κοσμογονία. Σύμφωνα με τον Βάργκας Γιόσα η ποίηση για τον Πατσέκο είναι ο κλειδί του ανθρώπου για να κατακτήσει τον κόσμο.
Αυτοσαρκαζόμενος ο μεξικανός λογοτέχνης αναζητά το ρόλο της ποίησης στο σύγχρονο κόσμο: Το ποίημα είναι μια σύντομη λάμψη και μόνο, χωρίς αντικρισμα, μέσα σε ένα κόσμο ζοφερό και παράλογο.
«Κάθε ποίημα του Πατσέκο είναι μια γιορτή στο ΄Οχι, για τον Χοσέ Εμίλιο ο χρόνος είναι ο πράκτορας της παγκόσμιας καταστροφής και η ιστορία είναι ένα ερειπωμένο τοπίο» γράφει ο δάσκαλός του Οκτάβιο Πας.
Με λεκτική λιτότητα και ακρίβεια , ειρωνική διάθεση και κριτική αυθάδεια, σκεπτικισμό και έξαρση λόγου και φαντασίας πραγματεύεται τα αγαπημένα του θέματα: το φευγαλέο του χρόνου, την αρχαία ιστορία του Μεξικού, την κατάκτηση και τις σχέσεις ισπανών –ιθαγενών , την κριτική στην καπιταλιστική δομή του οικονομικού συστήματος και στις αδικίες του, καθώς και το θέμα της οικολογικής καταστροφής παγκοσμίως. Ο Πατσέκο προβαίνει σε μια κριτική της ποίησης σε βάθος αναγνωρίζοντας την ματαιοδοξία των ποιητών και τα φτωχά αποτελέσματα της ποίησης: «Στην ποίηση δεν υπάρχει ευτυχές τέλος. Οι ποιητές στο τέλος καταλήγουν να ζουν την τρέλλα τους. Και τους τεμαχίζουν σαν κτήνη…»