Καρτέλ ή συμπαιγνία ονομάζεται η συμφωνία μεταξύ ολιγοπωλιακών επιχειρήσεων ή παραγωγών για αύξηση της τιμής ενός προϊόντος ή/και μείωση της ποσότητας παραγωγής με στόχο την αύξηση της τιμής. Την ύπαρξη καρτέλ στην οικονομία παρατηρούσε και ο ίδιος ο Adam Smith τον 18ο αιώνα. Ένα διάσημο παράδειγμα καρτέλ αποτελεί ο Οργανισμός Εξαγωγών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (OPEC). Οι κυβερνήσεις των εν λόγω χωρών συνεργάζονται με σκοπό την αύξηση των κερδών μέσα από την αύξηση της τιμής ή την μείωση της ποσότητας παραγωγής του πετρελαίου.
Ας πάμε τώρα στα 1983 και ας ασχοληθούμε με ένα διάσημο τηλεφώνημα που έκανε ο Robert Crandall, τότε διευθύνων σύμβουλος της American Airlines, στον Howard Putnam, τον τότε διευθύνοντα σύμβουλο της Braniff Airlines.
-Crandall: Νομίζω είναι ηλίθιο – για όνομα του θεού – να καθόμαστε εδώ και να βγάζουμε δεκάρες ο ένας στην πλάτη του άλλου ενώ ουσιαστικά δεν βγάζει κανείς μας τίποτα.
-Putnam: Καλά… Έχεις κάτι να μου προτείνεις;
-Crandall: Ναι, έχω κάτι να σου προτείνω. Αύξησε τα καταραμένα ναύλα σου κατά είκοσι τα εκατό. Θα αυξήσω κι εγώ τα δικά μου το επόμενο πρωί. Θα βγάλεις περισσότερα λεφτά· κι εγώ επίσης.
-Putnam: Robert, δεν μπορούμε να μιλάμε για έλεγχο τιμών.
-Crandall: Ανοησίες, Howard. Μπορούμε να μιλάμε για οποιοδήποτε καταραμένο πράγμα θέλουμε.
Οι δύο εταιρείες ανταγωνίζονταν στην αγορά του Ντάλας. Ο Putnam ηχογράφησε την συνομιλία των δύο ανδρών και κατέθεσε την κασέτα στο δικαστήριο το οποίο και αποφάσισε πως σύμφωνα με το ομοσπονδιακό δίκαιο των ΗΠΑ οι δύο άνδρες δεν μπορούσαν να μιλούν για οποιοδήποτε ζήτημα ήθελαν και έκρινε ένοχο τον Crandall.
Πηγές
Samuelson, P. (2000). Οικονομική, τομ. ‘Α. Αθήνα: Παπαζήσης.
Mankiw, Gr. (2011), Principles of Economics, Sixth Edition, Cengage Learning, pp. 856