Η πολιτική οικονομία του κοινωνικού κράτους

Gough, Ian, (2008), Η Πολιτική Οικονομία του Κοινωνικού κράτους, μεταφρ. Βατικιώτης, Λεωνίδας, επιμ. Γράβαρης, Διονύσης, Σπουρδαλάκης, Μιχάλης,  Αθήνα: Σαββάλας.

Η Πολιτική Οικονομία του Κοινωνικού Κράτους  εκδόθηκε στην αγγλική γλώσσα το 1979 και έκτοτε έγινε ένα κλασικό έργο στην μελέτη του κοινωνικού κράτους και των λειτουργιών του.

Ο Ian Gough συνδυάζει στο βιβλίο του την μαρξιστική παράδοση με την εμπειρική παρατήρηση. Διακρίνει δύο βασικούς επεξηγηματικούς παράγοντες στην ανάδυση, την επέκταση και την διαμόρφωση των σύγχρονων κρατών πρόνοιας. Από την μία, η ταξική πάλη ή η απειλή για όξυνση αυτής, οδηγούσε στην ικανοποίηση μέρους των αιτημάτων της εργατικής τάξης μέσω της  εφαρμογής κοινωνικών μεταρρυθμίσεων. Από την άλλη, η ίδια η αστική τάξη επιζητούσε την εφαρμογή μέτρων κοινωνικής πολιτικής διότι αντιλαμβανόταν την ανάγκη για τροποποίηση και αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης. Η ανάγκη αυτή που προέκυπτε από την λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος παραγωγής, το οποίο διέλυε προηγούμενες δομές παραγωγής και κοινωνικής αναπαραγωγής, απελευθέρωνε νέες παραγωγικές δυνάμεις και δημιουργούσε έναν νέο καταμερισμό εργασίας. Αυτή η αντίφαση στην δημιουργία του κράτους πρόνοιας εξηγεί και μια αμφισημία που υπάρχει στις αριστερές θέσεις για το κοινωνικό κράτος.

Για τον Ian Gough όμως, το κοινωνικό κράτος είναι φορέας καταπίεσης, συμβάλει στη συσσώρευση των κερδών των κεφαλαιοκρατών αλλά είναι ταυτόχρονα και ένας κοινωνικός μισθός, ένα σύστημα διεύρυνσης των ανθρωπίνων αναγκών και άμβλυνσης των δεινών της οικονομίας της αγοράς  και θρίαμβος της εργατικής τάξης. Για αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, η επικέντρωση μόνο στις θετικές ή μόνο στις αρνητικές διαστάσεις του κοινωνικού κράτους θα αποτελούσε διαστρέβλωση της πραγματικότητας.
Βρισκόμαστε σε μια περίοδο, όπου οι προνοιακές λειτουργίες του κράτους αμφισβητούνται και η έκτασή τους περιορίζεται. Η Πολιτική Οικονομία του Κοινωνικού Κράτους  είναι χρήσιμη τόσο για έναν ερευνητή του φαινομένου του κοινωνικού κράτους όσο και για έναν αναγνώστη που επιθυμεί να είναι ενημερωμένος και να ξεφύγει από ανιστορικές και αντιεπιστημονικές αντιπαραθέσεις που έχουν επίκεντρο το κοινωνικό κράτος.

Share:

σχετικά άρθρα