Η ωρίμαση των Οικονομικών

Εδώ και δύο δεκαετίες περίπου η εμπειρική οικονομική έρευνα έχει μεταρρυθμιστεί δραστικώς. Οι θεωρητικοί των εμπειρικών οικονομικών μεθόδων, μάλιστα, έχουν ονοματίσει αυτήν την μεταρρύθμιση ‘επανάσταση αξιοπιστίας’, εννοώντας την προσφυγή σε πειραματικές ή οιονεί πειραματικές μεθόδους προκειμένου για την διάγνωση αιτιωδών σχέσεων – μέθοδοι αιτιώδους συναγωγής. Σε όρους οικονομετρίας, η συναγωγή σχέσεων αιτιότητας από εμπειρικώς διαπιστωμένες συσχετίσεις είναι πολύ αυστηρότερη σε σύγκριση με την έρευνα η οποία βασίζεται στην επιλογή μεταξύ παρατηρήσιμων μεταβλητών και υποθέτει, μεταξύ άλλων, ότι το σύνολο των αποκαλούμενων παραγόντων σύγχυσης –των κρυφών μεταβλητών που μπορεί να επηρεάζουν τόσο τις ανεξάρτητες όσο και την εξηρτημένη μεταβλητή– είναι πλήρως παρατηρήσιμοι – την συνήθη OLS παλινδρόμηση.  Η χρήση εργαλειακών μεταβλητών συνιστά το κατ’ εξοχήν παράδειγμα της νέας οικονομετρικής τεχνογνωσίας.   

Η πρόοδος της εμπειρικής οικονομικής έρευνας δεν είναι αναμφίλεκτη – στις κοινωνικές επιστήμες, η (μιμητική) εφαρμογή  των μεθόδων οικονομικής έρευνας αυξάνεται, μα είναι άραγε για καλό; Για την ακρίβεια, οι (δημοσιευμένες) εκτιμώμενες παράμετροι των ανεξάρτητων μεταβλητών συχνά απέχουν των πραγματικών επιδράσεων των μεταβλητών τούτων ή/και είναι ευαίσθητες σε εύλογες παραλλαγές εξειδίκευσης του οικονομετρικού υποδείγματος. Το ενδιαφέρον έγκειται στην αναγνώριση του ρόλου των ερευνητών ως προς την πρόκληση (ή τον έλεγχο και την μείωση) τούτων και άλλων προβλημάτων. Στο άρθρο των Megan T. Stevenson and Joshua B. Fischman “Humans in the Loop: The Next Frontier in the Credibility Revolution”, Journal of Economic Literature 2026 64(3), 801-828, επισημαίνονται και αξιολογούνται συγκεκριμένα παραδείγματα συμπεριφοράς των ερευνητών,¹ συμπεριφορά η οποία διαμορφώνει τα ευρήματα της εμπειρικής οικονομικής έρευνας.

Νομίζω πως το ηθικό δίδαγμα αυτού του έξοχου άρθρου –επισκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας– είναι διττό: πρώτον, η ‘επανάσταση αξιοπιστίας’ έχει μακρύ δρόμο να διανύσει ακόμη και, δεύτερον, το πιθανώς τραχύτερο τμήμα του δρόμου τούτου συνδέεται με την συμπεριφορά των ερευνητών, συμπεριλαμβανομένης της επιρροής των κανόνων αξιολόγησης και δημοσίευσης των ερευνών τους. Ενδεχομένως, εδώ βρίσκονται και τα πραγματικά όρια αξιοπιστίας της εμπειρικής οικονομικής έρευνας. Σε κάθε περίπτωση όμως, τόσο η πρόοδος της τελευταίας, όσο και η αναγνώριση της επίδρασης των υποκειμενικών αξιακών/μεθοδολογικών κρίσεων, ομοίως και η αυτοκριτική, αποτελούν ισχυρές ενδείξεις ωρίμασης των Οικονομικών, προς όφελος της επιστήμης καθ’ εαυτήν, της πολιτικής πράξης και της κοινωνίας.

νκ

(1) Τα παραδείγματα αυτά ονοματίζονται ‘μεροληψία (στατιστικής) σημαντικότητας’, ‘επιλογή προσήμου’ και ‘παραλλαγές εφαρμογής’, και αναλύονται διεξοδικώς στο άρθρο. (Αγγλιστί, significance bias, sign selection, implementation variation.)