Το άλογο και το ελάφι

Ένα από τα πολλά προβλήματα που θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει κατά τη διάρκεια της θητείας του ο Τζο Μπάιντεν είναι η συσσωρευμένη ισχύς των εταιρειών ψηφιακής τεχνολογίας. Η μονοπωλιακή θέση τους στην αγορά, εκτός από τα τεράστια οικονομικά κέρδη που αποφέρει, έχει επιπτώσεις και στον τρόπο εφαρμογής ορισμένων βασικών «κανόνων του παιχνιδιού» στη δημοκρατία των ΗΠΑ.

Αυτή η επιρροή φάνηκε χαρακτηριστικά, μετά την πρωτοφανή επίθεση της 6ης Ιανουαρίου 2021 από οπαδούς του Ντόναλντ Τραμπ στο Καπιτώλιο, όταν η Twitter και η Facebook αποφάσισαν να μπλοκάρουν τους λογαριασμούς του πρώην προέδρου στις ψηφιακές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Πράγματι, η απόφαση αυτή ήταν αναγκαία, ως άμεση και προσωρινή αντίδραση σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Στο πλαίσιο, δηλαδή, μιας στοιχειώδους στάθμισης των δικαιωμάτων, είναι προφανές ότι η υποκίνηση της βίας μέσω των αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαφέρει από την άσκηση του δικαιώματος στην ελεύθερη έκφραση. Μακροπρόθεσμα όμως, όπως εύστοχα υπογραμμίζει ο Φράνσις Φουκουγιάμα,* η βαθμιαία εκχώρηση του άτυπου προνομίου της στάθμισης των δικαιωμάτων στις εταιρείες ψηφιακής τεχνολογίας αποτελεί μια εξαιρετικά δυσοίωνη προοπτική για την ποιότητα της δημοκρατίας στις ΗΠΑ. Εξάλλου, τα ίδια μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν που ενίσχυσαν καθοριστικά την εκλογική απήχηση του Ντόναλντ Τραμπ, τα προηγούμενα χρόνια.

Επομένως, παρά την πρόσκαιρη «συμμαχία» τους με τους Δημοκρατικούς, η επαμφοτερίζουσα και άκρως καιροσκοπική στάση των εταιρειών ψηφιακής τεχνολογίας καταδεικνύει, για μια ακόμα φορά, την αναγκαιότητα θέσπισης αυστηρών κανόνων περιορισμού της ισχύος τους. Όπως έχουν επισημάνει, άλλωστε, οι πολιτικοί επιστήμονες Στίβεν Λεβίτσκι και Ντανιέλ Ζίμπλατ, στο Πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες, οι «μοιραίες συμμαχίες» στην πολιτική θυμίζουν τον αισώπειο μύθο του αλόγου με το ελάφι: Όταν το άλογο πήγε σε έναν κυνηγό ζητώντας του βοήθεια για να εκδικηθεί το ελάφι, ο κυνηγός τοποθέτησε μια σέλα στη ράχη του αλόγου για να κυνηγήσουν μαζί τον εχθρό. Στη συνέχεια, και έχοντας πετύχει τον στόχο τους, το άλογο ζήτησε από τον κυνηγό να του αφαιρέσει τη σέλα. Τότε όμως ο κυνηγός αρνήθηκε, λέγοντας ότι «τώρα που σε έχω ζεμένο, προτιμώ για ένα διάστημα να σε κρατήσω έτσι».

Θ.Κ.

*Francis Fukuyama, «Rotten to the Core? How America’s Political Decay Accelerated During the Trump Era», Foreign Affairs, 18 Ιανουαρίου 2021.