Το αίνιγμα

Η Ευρωπαϊκή νομισματική ένωση είναι ουσιωδώς ατελής, δηλαδή και μεταξύ άλλων, οι χρηματοοικονομικές συναλλαγές εμφανίζουν, ιδίως μετά την κρίση, ισχυρή “εγχώρια μεροληψία”. Τούτο είναι εμφανές, κατά μείζονα λόγο, στην περίπτωση της αγοράς κυβερνητικών ομολόγων, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων κρατείται στα χαρτοφυλάκια του εγχώριου τραπεζικού συστήματος – και, κυριότερα, των εθνικών κεντρικών τραπεζών, ως αποτέλεσμα της εφαρμογής της ποσοτικής χαλάρωσης (βλέπε εδώ). Όντας απόρροια της αποκλίνουσας δημοσιονομικής κατάστασης -της αποκλίνουσας ποιότητας των δημόσιων οικονομικών- των κρατών μελών, ο ουσιώδης εθνικός κερματισμός της αγοράς των κυβερνητικών ομολόγων ενθαρρύνει τον λεγόμενο θανάσιμο εναγκαλισμό μεταξύ τραπεζών και κυβερνήσεων και, πράγμα εν πολλοίς ταυτόσημο, αποτρέπει τον διασυνοριακό μερισμό του χρηματοοικονομικού κινδύνου.

Υποστηρίζεται πως η τραπεζική ένωση, οψέποτε συμπληρωθεί με έναν κοινό μηχανισμό εγγύησης των καταθέσεων, θα ευνοήσει τον μερισμό του χρηματοοικονομικού κινδύνου. Όμως, αποσιωπάται πως ένεκα της, αναγκαίας για την λειτουργία του μηχανισμού αυτού, συνάθροισης εθνικών δημοσιονομικών πόρων, ο έλεγχος της δημοσιονομικής πολιτικής των κυβερνήσεων και, ειδικότερα, ο έλεγχος της συμμόρφωσης των κυβερνήσεων προς τους Ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες θα γίνει, πιθανότατα, αυστηρότερος και, κατά τούτο, αδιάφορος ως προς τις ιδιοσυγκρασιακές οικονομικές (και πολιτικές) συνθήκες. Με άλλα λόγια, αποσιωπάται το σοβαρό ενδεχόμενο ενίσχυσης των αποκλίσεων της δημοσιονομικής κατάστασης -της ποιότητας των δημόσιων οικονομικών- των κρατών μελών, αυτή την φορά ως αποτέλεσμα της δημοσιονομικής παρεμπόδισης της οικονομικής μεγέθυνσης.

Είναι κατανοητό, βεβαίως, ότι η δημοσιονομική ένωση θα υπερέβαινε το πρόβλημα της αποκλίνουσας δημοσιονομικής κατάστασης, θα επέτρεπε τον διασυνοριακό μερισμό του κινδύνου και, ως εκ τούτων, θα επέφερε την πραγμάτωση της νομισματικής ένωσης. Είναι άλλο τόσο γνωστό, ασφαλώς, ότι ο δρόμος της δημοσιονομικής ένωσης είναι πολιτικώς αδιέξοδος. Επομένως, το αίνιγμα της Ευρωζώνης θα παραμένει επί μακρόν αναπάντητο.

ν.κ.